Yaprak Psillidi (Agonoscena Torgioni Agonoscena Viridis)
Yaprak Psillidi (Agonoscena Targonii ve Agonoscena Viridis) Zararlısı 🍃🦗
Yaprak Psillidi zararlıları, özellikle Antep fıstığı yetiştiriciliğinde büyük ekonomik kayıplara neden olan ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli zararlıları arasında yer alan böceklerdir. Bu zararlıların başlıca iki türü önemlidir: Şekerli Psillid (Agonoscena targonii) ve Yeşil Psillid (Agonoscena viridis).
Bu zararlılar, ağacın özsuyunu emerek beslenir ve bıraktıkları tatlı, yapışkan salgılar nedeniyle'Ballıca' olarak da bilinir.
1. Zarar Şekli ve Önemi
Yaprak Psillidleri, hem nimfleri (yavruları) hem de erginleri ile ağaca zarar verir, ancak asıl ve kritik zarar nimf döneminde ortaya çıkar:
-
Özsuyu Emme: Nimfler ve erginler, yaprakların ve taze sürgünlerin özsuyunu emerek beslenir. Bu durum, bitkinin besin ve su dengesini bozar, yaprakların bükülmesine ve dökülmesine neden olur.
-
Bal Salgısı (Honeydew): Nimfler beslenirken, oldukça fazla miktarda, şekerli ve yapışkan bir madde olan 'bal salgısı' (honeydew) bırakır. Bu salgı, yaprakları, sürgünleri ve meyveleri kaplar.
-
Karapas (Fumajin) Oluşumu: Bal salgısı üzerinde, zamanla siyah renkli küfler (fumajin veya kara pas) gelişir.
-
Fumajin, yaprağın yüzeyini kaplayarak fotosentezi engeller ve bitkinin gelişimini yavaşlatır.
-
Meyvelerin ve kabukların kararmasına neden olarak ürün kalitesini düşürür ve pazar değerini yok eder.
-
-
Erken Yaprak Dökümü: Şiddetli enfeksiyonlarda yapraklar erken dökülür; bu da ertesi yılın verimini olumsuz etkileyen tomurcuk oluşumunu engeller ve ağacın kışa dayanıklılığını azaltır.
2. İki Önemli Tür Arasındaki Farklar
| Özellik | Şekerli Psillid (Agonoscena targonii) | Yeşil Psillid (Agonoscena viridis) |
| Görünüm | Açık sarımsı, küçük. | Yeşilimsi renkli. |
| Kritik Dönem | Mayıs sonu - Haziran başı (Meyve irileşme dönemi). | İlkbahar ve yaz dönemi. |
| Zarar Tipi | Yoğun bal salgısı ve fumajin (Şekerli bal damlacıkları) ile ünlüdür. | Daha az bal salgılar, zararı daha çok doğrudan özsu emme şeklindedir. |
| Yaygınlık | Antep fıstığı yetiştirilen bölgelerde daha yaygın ve daha yıkıcı kabul edilir. | Daha az yaygındır ancak bazı bölgelerde ana zararlı olabilir. |
3. Mücadele Yöntemleri
Yaprak psillidleri ile mücadelede en önemli nokta, salgı (şıra) başlamadan önce popülasyonu kontrol altına almaktır.
A. Kültürel Önlemler
-
Doğru Gübreleme: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır. Aşırı Azot, bol ve yumuşak taze sürgünler üreterek psillidler için ideal bir beslenme ortamı yaratır.
-
Yabancı Ot Temizliği: Ağaç altlarının temiz tutulması, zararlıların kışlak veya barınak olarak kullanabileceği alanları azaltır.
-
Sulama Yönetimi: Ağaçların strese girmesini engellemek için düzenli ve yeterli sulama yapılmalıdır.
B. Kimyasal Mücadele
Kimyasal mücadele, popülasyon yoğunluğuna ve kritik döneme göre dikkatli planlanmalıdır:
-
Zarar Eşiği: İlaçlamaya karar vermek için, yapılan kontrollerde ağacın yapraklarında belirli bir sayıda nimfin (örneğin 100 bileşik yaprakta ortalama 8-10 nimf) görülmesi gerekir.
-
Zamanlama: En kritik ilaçlama, nimflerin yeni çıkmaya başladığı ve henüz yoğun bal salgısı oluşumunun başlamadığı dönemdir (Genellikle Mayıs sonu, Haziran başı). Bal salgısı başladıktan sonra kimyasal mücadelenin etkinliği düşer.
-
İlaç Seçimi: Kullanılacak insektisitler, nimf dönemine etkili olmalı ve doğal düşmanlara (örneğin yırtıcı böcekler) zarar vermeyen seçici ilaçlar tercih edilmelidir.
C. Biyolojik Mücadele
-
Psillidlerin doğal düşmanları olan yırtıcı böcekler (örneğin Chrysoperla carnea) ve parazitoitler popülasyonu doğal olarak kontrol altında tutabilir. Kimyasal mücadele yapılırken bu faydalı böceklere zarar vermekten kaçınmak, uzun vadeli ve sürdürülebilir mücadele için önemlidir.
Önemli Not: Antep fıstığı psillidi mücadelesinde kullanılan ilaçlar ve uygulama zamanları için, her yıl yerel Tarım ve Orman Müdürlükleri'nin tavsiyeleri ve uyarıları takip edilmelidir.