Bitkiler İçin Mineral Ve Mineral Olmayan Besin Maddeleri Nelerdir?
Bitkilerin sağlıklı büyümesi için gerekli olan besin elementleri, kaynağına göre iki ana gruba ayrılır: Mineral Besin Maddeleri ve Mineral Olmayan Besin Maddeleri.
İşte bu iki grup ve bu elementlerin bitkiler için ne anlama geldiği:
🌿 Bitkiler İçin Mineral ve Mineral Olmayan Besin Maddeleri
Bitkilerin ihtiyaç duyduğu toplam 17 temel besin elementi (esansiyel element) vardır. Bunların üçü mineral olmayan, geriye kalan 14 tanesi ise mineral besin maddeleridir.
I. Mineral Olmayan Besin Maddeleri (Non-Mineral Elements)
Bu elementler, bitkinin kuru ağırlığının yaklaşık %90-95'ini oluşturur ve hava ile sudan alınır. Gübre olarak toprağa verilmezler.
| Besin Maddesi | Kimyasal Sembol | Bitkideki Rolü |
| Karbon | C | Bitkinin ana yapı taşıdır. Fotosentez ile alınır ve karbonhidratların, proteinlerin, yağların temelini oluşturur. |
| Hidrojen | H | Bitki bünyesindeki suyun ve organik bileşiklerin (şekerler, nişasta) yapısına katılır. |
| Oksijen | O | Solunum ve fotosentezde rol alır, organik maddelerin (şekerler) yapısına katılır. |
II. Mineral Besin Maddeleri (Mineral Elements)
Bu elementler, bitkinin kuru ağırlığının geri kalan %5-10'unu oluşturur ve bitki tarafından genellikle iyon formunda topraktan (veya gübreleme ile) alınır.
Bu grup, bitkinin ihtiyaç duyduğu miktara göre iki alt gruba ayrılır:
A. Makro Besin Elementleri (Çok İhtiyaç Duyulanlar)
Bunlar, bitkilerin en yüksek miktarlarda ihtiyaç duyduğu elementlerdir.
| Alt Grup | Besin Maddesi | Kimyasal Sembol | Bitkideki Başlıca Rolü |
| Birincil | Azot | N | Klorofil, Protein, Enzim ve Nükleik Asitlerin temel yapı taşı (Yeşil aksam gelişimi). |
| Fosfor | P | Enerji transferi (ATP), DNA/RNA, Kök gelişimi, Çiçeklenme. | |
| Potasyum | K | Su regülasyonu (Stoma açılıp kapanması), Hastalıklara ve strese dayanıklılık, Enzim aktivasyonu. | |
| İkincil | Kalsiyum | Ca | Hücre duvarlarının yapısı ve sağlamlığı, Hücre bölünmesi, Kök ucu gelişimi. |
| Magnezyum | Mg | Klorofil molekülünün merkezi atomu, Fotosentez ve enzim aktivasyonu. | |
| Kükürt | S | Amino asitler (Protein yapı taşı), Vitaminler ve Koku veren bileşiklerin (soğan, sarımsak) yapısı. |
B. Mikro Besin Elementleri (İz Elementler)
Bunlar, bitkinin çok küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu elementlerdir, ancak eksiklikleri ciddi gelişim sorunlarına yol açar.
| Besin Maddesi | Kimyasal Sembol | Bitkideki Başlıca Rolü | Noksanlık Belirtisi Yeri |
| Demir | Fe | Klorofil sentezi, Solunum ve Fotosentezde elektron transferi. | Genç yapraklar (şiddetli kloroz) |
| Mangan | Mn | Fotosentezde suyun parçalanması, Enzim aktivasyonu. | Genç yapraklar (damar arası kloroz) |
| Çinko | Zn | Oksin (Büyüme hormonu) sentezi, Enzim aktivasyonu. | Genç yapraklar (küçük yapraklılık) |
| Bakır | Cu | Enzimlerin yapısı, Solunum ve Lignin oluşumu. | Genç sürgün uçları (uç kuruması) |
| Bor | B | Hücre duvarı oluşumu, Şeker ve hormon taşınımı, Üreme. | Büyüme noktaları (ölüm, çatlama) |
| Molibden | Mo | Azot metabolizması (Nitrat redüktaz enzimi). | Yaşlı yapraklar (Noksanlık N'ye benzer) |
| Klor | Cl | Ozmotik regülasyon ve turgor basıncında rol. | Yaşlı yapraklar (sararma, bronzlaşma) |
| Nikel | Ni | Üreaz enzimi (Üre kullanımında zorunlu). | Yaprak uçlarında nekroz (çok nadir) |
Özet: Besin Alımı
| Grup | Alım Yeri | Bitki Kuru Ağırlığındaki Oranı | Örnekler |
| Mineral Olmayan | Hava ve Su | %90-95 | C, H, O |
| Mineral (Makro/Mikro) | Toprak (İyon olarak) | %5-10 | N, P, K, Ca, Fe, Zn vb. |
- Bitkilerde Azot Noksanlığı Ve Fazlalığı: Belirtileri Ve Nedenleri
- Bitkilerde Bakır Eksikliği Ve Belirtileri Nelerdir?
- Bitkilerde En Yaygın Zararlılar Ve Bitkilere Verdikleri Zararlar
- Bitkilerde Fizyolojik Hastalıklar Nelerdir? Belirtileri Ve Nedenleri
- Bitkilerde Görülen Bakteriyel Hastalıklar Ve Teşhis Yöntemleri