Badem Yetiştiriciliğinde Gübreleme Programı Nasıl Olmalıdır?
Badem (Prunus dulcis) yetiştiriciliğinde doğru gübreleme, ağaç sağlığı, verim ve kaliteli meyve elde etmek için kritik öneme sahiptir. Badem, kök sistemi derin ve yaygın olduğu için gübreleme hem toprak hem de yaprak analizleriyle desteklenmelidir. Aşağıda, genel bir Badem Gübreleme Programı verilmiştir.
🌱 1. Toprak ve Yaprak Analizi
| Analiz Türü | Zaman | Açıklama |
|---|---|---|
| Toprak Analizi | Hasat sonrası (Eylül-Ekim) veya ilkbahar (Şubat) | 0–30 cm ve 30–60 cm derinlikten numune alınmalı |
| Yaprak Analizi | Temmuz ortası | Olgun ve hastalıksız yapraklardan alınır; sürgün ortasındaki yapraklar tercih edilir |
Analiz sonuçları gübre dozlarını kesin olarak belirler. Aşağıdaki değerler ortalama dozlardır.
📅 2. Badem Gübreleme Takvimi
| Dönem | Amaç | Kullanılacak Gübre | Açıklama / Notlar |
|---|---|---|---|
| Kış Sonu (Şubat - Mart) | Kök ve tomurcuk gelişimi | 🔸 3–4 kg/dekar Amonyum Sülfat (21% N) 🔸 2–3 kg/dekar Triple Süper Fosfat (TSP %43 P₂O₅) 🔸 2–3 kg/dekar Potasyum Sülfat (%50 K₂O) | Taç izdüşümüne serpilip toprağa karıştırılır |
| Tomurcuk Şişme ve Çiçeklenme Öncesi (Mart - Nisan) | Çiçek ve meyve tutumu | 🔸 %0.3 Üre + %0.2 Bor (H₃BO₃) (yapraktan) | Bor eksikliği çiçek dökümünü artırır |
| Meyve Tutumu ve Erken Gelişim (Nisan - Mayıs) | Sürgün ve meyve gelişimi | 🔸 4–5 kg/dekar Amonyum Nitrat (33% N) 🔸 %0.5 Kalsiyum Nitrat (yapraktan) | Kalsiyum meyve eti sertliği ve kabuk kalitesi için önemlidir |
| Meyve Gelişimi ve Olgunlaşma (Mayıs - Temmuz) | Meyve iriliği ve kalite | 🔸 2–3 kg/dekar Potasyum Sülfat 🔸 %0.3 Potasyum Nitrat (yapraktan) | Potasyum şeker birikimini ve meyve kalitesini artırır |
| Hasat Sonrası (Temmuz - Ağustos) | Ağaç besin rezervini yenileme | 🔸 2–3 kg/dekar Amonyum Sülfat 🔸 %0.2 Üre (yapraktan) | Gelecek sezon tomurcuğu için besin sağlanır |
💧 3. Damla Sulama (Fertigasyon) Programı
Eğer bahçede damla sulama sistemi varsa, gübreler aşağıdaki şekilde uygulanabilir:
| Dönem | N (ppm) | P₂O₅ (ppm) | K₂O (ppm) | Önerilen Gübreler |
|---|---|---|---|---|
| Sürgün başlangıcı | 80 | 30 | 60 | Amonyum Nitrat + MAP + Potasyum Sülfat |
| Meyve tutumu | 100 | 40 | 100 | Kalsiyum Nitrat + MKP + Potasyum Sülfat |
| Meyve büyüme dönemi | 80 | 20 | 150 | Potasyum Nitrat + Üre Fosfat |
| Hasat sonrası | 50 | 10 | 60 | Amonyum Sülfat + Potasyum Sülfat |
EC değeri 2.0 dS/m’yi geçmemelidir.
🍃 4. Mikro Besinler
| Element | Eksiklik Belirtisi | Uygulama |
|---|---|---|
| Bor (B) | Çiçek dökümü, küçük ve şekilsiz meyve | H₃BO₃ %0.2 (yapraktan) |
| Çinko (Zn) | Kısa sürgün, küçük yaprak | ZnSO₄ %0.3 (yapraktan) |
| Demir (Fe) | Sararmış yaprak (kloroz) | Fe-EDDHA (damlamadan 5–10 g/ağaç) |
| Mangan (Mn) | Yaprak damar arası sararma | MnSO₄ %0.3 (yapraktan) |
| Kalsiyum (Ca) | Meyve eti ve kabuk kalitesi | Kalsiyum Nitrat %0.5 (yapraktan) |
⚠️ 5. Dikkat Edilecek Noktalar
-
Fazla azot → sürgün büyümesi fazla, meyve kalitesi düşük.
-
Kireçli topraklarda Amonyum Sülfat ve Potasyum Sülfat tercih edilmelidir.
-
Ağaç yaşına göre gübre dozları ayarlanmalı:
-
1–3 yaş: %30
-
4–6 yaş: %60
-
7 yaş ve üzeri: tam doz
-
-
Yapraktan uygulamalar sabah erken veya akşam serinliğinde yapılmalıdır.
-
Düzenli sulama ile gübre verimi artırılır.
🌰 6. Örnek Sezonluk Plan (7 yaş üstü, damla sulamalı badem bahçesi)
| Ay | Uygulama | Gübre ve Miktar |
|---|---|---|
| Şubat-Mart | Dip gübresi | 300–400 g Amonyum Sülfat + 200–300 g TSP + 200–300 g Potasyum Sülfat |
| Mart-Nisan | Yaprak gübresi | 0.3% Üre + 0.2% Bor |
| Nisan-Mayıs | Fertigasyon | Haftalık 1–1.5 kg Amonyum Nitrat + 1–1.5 kg Potasyum Sülfat |
| Mayıs-Temmuz | Fertigasyon | Haftalık 0.8–1 kg Potasyum Nitrat + 0.5 kg MKP |
| Temmuz | Yaprak gübresi | 0.5% Kalsiyum Nitrat |
| Ağustos | Dip gübresi | 300–400 g Amonyum Sülfat |
