Şeftali Yetiştiriciliğinde Gübreleme Programı Nasıl Olmalıdır?
Şeftali (Prunus persica L.) yetiştiriciliğinde dengeli ve dönemine uygun gübreleme, hem yüksek verim hem de kaliteli, iri, renkli ve aromatik meyve elde etmek için çok önemlidir. Aşağıda, şeftali için bilimsel temellere dayalı genel gübreleme programı verilmiştir. Ancak her zaman olduğu gibi toprak ve yaprak analizleri yapılması en doğru yoldur.
🌱 1. Toprak ve Yaprak Analizi
| Analiz Türü | Zamanı | Açıklama |
|---|---|---|
| Toprak Analizi | Hasattan sonra (Eylül-Ekim) veya ilkbaharda (Şubat) | 0–30 cm ve 30–60 cm derinlikten alınmalıdır. |
| Yaprak Analizi | Temmuz ortası | Yeni sürgünlerin ortasındaki olgun yapraklardan alınır. |
Analiz sonuçları, uygulanacak gübre miktarının "kesin reçetesini" belirler. Aşağıdaki dozlar ortalama değerlerdir.
📅 2. Şeftali Gübreleme Takvimi
| Dönem | Amaç | Kullanılacak Gübre | Uygulama Şekli ve Notlar |
|---|---|---|---|
| Kış Sonu (Şubat - Mart) | Kök gelişimi, tomurcuk uyanması | 🔸 Dekara 3–4 kg Amonyum Sülfat (21% N) 🔸 Dekara 2–3 kg Triple Süper Fosfat (TSP - %43 P₂O₅) 🔸 Dekara 2–3 kg Potasyum Sülfat (%50 K₂O) | Budama sonrası, toprak işlenmeden önce ağaç taç izdüşümüne gömülür. |
| Çiçeklenme Öncesi (Mart - Nisan) | Çiçek ve meyve tutumunu artırmak | 🔸 Yapraktan 0.3% Üre + 0.2% Bor (H₃BO₃) | Bor, çiçek dökümünü azaltır. |
| Meyve Bağlama (Nisan - Mayıs) | Sürgün gelişimi ve meyve tutumu | 🔸 Dekara 4–5 kg Amonyum Nitrat (33% N) 🔸 Yapraktan Kalsiyum Nitrat (%0.5) | Kalsiyum meyve sertliğini artırır. |
| Meyve Gelişme Dönemi (Mayıs - Haziran) | Meyve iriliği, renk ve tat gelişimi | 🔸 Dekara 2–3 kg Potasyum Sülfat 🔸 Yapraktan Potasyum Nitrat (%0.3) | Potasyum şeker oranını ve meyve rengini artırır. |
| Hasat Sonrası (Temmuz - Ağustos) | Ağaç besin rezervini yenileme | 🔸 Dekara 2–3 kg Amonyum Sülfat 🔸 Yapraktan %0.2 Üre | Yapraklar dökülmeden önce uygulanmalıdır. |
💧 3. Damla Sulama (Fertigasyon) ile Gübreleme Programı
Damla sulama sistemi mevcutsa, aşağıdaki haftalık ortalama dozlar kullanılabilir:
| Dönem | N (ppm) | P₂O₅ (ppm) | K₂O (ppm) | Önerilen Gübreler |
|---|---|---|---|---|
| Sürgün başlangıcı | 80 | 30 | 60 | Amonyum Nitrat + MAP + Potasyum Sülfat |
| Meyve tutumu | 100 | 40 | 100 | Kalsiyum Nitrat + MKP + Potasyum Sülfat |
| Meyve gelişimi | 80 | 20 | 150 | Potasyum Nitrat + Üre Fosfat |
| Hasat sonrası | 50 | 10 | 60 | Amonyum Sülfat + Potasyum Sülfat |
🔹 EC değeri 2.0 dS/m’yi geçmemelidir.
🔹 Haftalık olarak 2–3 sulamada bölünerek verilmesi en iyi sonuçları sağlar.
🍃 4. Mikro Besin Elementleri
| Element | Eksiklik Belirtisi | Çözüm |
|---|---|---|
| Demir (Fe) | Yaprak damarları yeşil, aralar sarı | Fe-EDDHA (damlamadan 5–10 g/ağaç) |
| Çinko (Zn) | Kısa sürgün, küçük yaprak | ZnSO₄ %0.3 (yapraktan) |
| Bor (B) | Çiçek dökümü, şekil bozukluğu | H₃BO₃ %0.2 (yapraktan) |
| Mangan (Mn) | Damar arası sararma | MnSO₄ %0.3 (yapraktan) |
| Kalsiyum (Ca) | Meyve yumuşaklığı | Kalsiyum Nitrat (yapraktan %0.5) |
⚠️ 5. Uygulama ve Dikkat Edilecek Noktalar
-
Fazla azot, sürgün büyümesini artırır ama meyve rengini ve kalitesini düşürür.
-
Kireçli topraklarda Amonyum Sülfat ve Potasyum Sülfat tercih edilmelidir.
-
Ağaç yaşına göre dozlar:
-
1–3 yaş: Tam dozun %30’u
-
4–6 yaş: %60’ı
-
7 yaş ve üzeri: Tam doz
-
-
Yapraktan uygulamalar sabah erken veya akşam serinliğinde yapılmalıdır.
-
Gübreleme ile birlikte yeterli sulama şarttır.
🌸 6. Örnek Sezonluk Uygulama (7 yaş üzeri, damla sulamalı şeftali bahçesi)
| Ay | Uygulama | Gübre ve Miktar |
|---|---|---|
| Mart | Dip gübresi | 300 g Amonyum Sülfat + 200 g TSP + 200 g Potasyum Sülfat |
| Nisan | Yaprak gübresi | 0.3% Üre + 0.2% Bor |
| Mayıs | Fertigasyon | Haftalık 1.5 kg Amonyum Nitrat + 1.5 kg Potasyum Sülfat |
| Haziran | Fertigasyon | Haftalık 1 kg Potasyum Nitrat + 0.5 kg MKP |
| Temmuz | Yaprak gübresi | 0.5% Kalsiyum Nitrat |
| Ağustos | Dip gübresi | 300 g Amonyum Sülfat |