Şeftalide Çinko Eksikliği Nedir, Nasıl Anlaşılır?
Şeftali yetiştiriciliğinde mikro besin eksiklikleri, ağacın sürgün gelişimi, yaprak sağlığı ve meyve verimi üzerinde doğrudan etkilidir. Çinko (Zn) eksikliği, özellikle sürgünlerde kısalma, yaprak deformasyonu ve meyve tutumunda azalma ile kendini gösterir. Çinko, bitkilerde enzim aktivitesi, hormon üretimi ve protein sentezi için kritik bir mikro elementtir.
1. Çinko Eksikliğinin Nedenleri
Şeftalide çinko eksikliğinin başlıca nedenleri şunlardır:
-
Toprakta çinkonun yetersizliği: Kumlu, taşlı veya organik maddece fakir topraklarda Zn eksikliği sık görülür.
-
Toprak pH’sının yüksek olması: Alkali topraklarda çinko alımı zorlaşır.
-
Aşırı fosfor uygulaması: Fosfor fazla olduğunda çinko alımı baskılanabilir.
-
Toprakta kireç fazlalığı: Kireçli topraklar çinko alımını azaltabilir.
2. Şeftalide Çinko Eksikliği Belirtileri
Çinko eksikliği genellikle yeni sürgünler, yapraklar ve meyveler üzerinde kendini gösterir:
Yapraklarda
-
Yeni yapraklar küçük ve dar kalır.
-
Yapraklar açık yeşil renk alır.
-
Yapraklarda kloroz ve deformasyon görülebilir.
-
Yaprak sapları kısa kalır.
Sürgünlerde
-
Sürgünler kısa ve cılız olur.
-
Yeni sürgünler'rozet yapraklar' şeklinde kümelenir.
Meyve ve Çiçeklenmede
-
Çiçekler küçük ve şekilsizdir.
-
Meyve tutumu azalır ve meyveler küçük kalabilir.
Genel Bitki Görünümü
-
Ağaç yavaş büyür ve zayıf gelişir.
-
Verim düşer ve meyve kalitesi olumsuz etkilenir.
🔹 Not: Çinko eksikliği genellikle yeni sürgünlerde ve yapraklarda başlar; eski yapraklar genellikle etkilenmez.
3. Çinko Eksikliğinin Tespiti
-
Görsel Gözlem: Yapraklarda küçülme, rozetleşme ve sararma ile anlaşılabilir.
-
Toprak ve yaprak analizi: Topraktaki çinko seviyesi ve yaprak dokusundaki Zn oranı ölçülerek kesin teşhis yapılabilir.
4. Çinko Eksikliği Çözüm Yöntemleri
Gübreleme
-
Eksiklik varsa çinko sülfat (ZnSO₄) veya çinko şelat içeren gübreler kullanılabilir.
-
Foliar (yaprak) gübrelemesi hızlı etki sağlar.
-
Toprak gübrelemesi, ağacın yaşına ve toprak analizine göre ayarlanmalıdır.
Toprak Düzenleme
-
Toprak pH’sını 6-7 aralığında tutmak çinko alımını kolaylaştırır.
-
Organik madde miktarını artırmak faydalıdır.
Dengeli Besleme
-
Fosfor ve kireç uygulamalarına dikkat edilmeli; aşırı uygulama çinko alımını engelleyebilir.
-
Makro ve mikro elementlerin dengeli uygulanması önemlidir.
5. Önleyici Tedbirler
-
Düzenli toprak ve yaprak analizi yaptırmak.
-
Çinko eksikliği görülen alanlarda foliar veya toprak gübrelemesi yapmak.
-
Toprak pH’sını ve organik maddeyi kontrol altında tutmak.
Sonuç
Şeftalide çinko eksikliği, özellikle yeni yaprakların küçülmesi, rozetleşme ve sürgünlerin cılız kalması ile kendini gösterir. Erken teşhis ile foliar gübreleme veya toprak iyileştirmesi sayesinde hızla giderilebilir. Çinko seviyesi optimumda tutulduğunda bitkinin sağlığı, meyve verimi ve kalitesi artar.