Çocuk Felci Aşısı Nedir, Ne Zaman Yapılır?
Çocuk Felci aşısı, Poliovirüs'ün neden olduğu, merkezi sinir sistemini etkileyen ve kalıcı felce veya ölüme yol açabilen Çocuk Felci (Polio) hastalığını önlemek için kullanılan bir aşıdır.
Küresel aşılama kampanyaları sayesinde Polio, çiçek hastalığından sonra dünya üzerinden silinme eşiğine gelmiş ikinci hastalıktır ve aşılama, bu zaferin temel nedenidir.
🔬 Çocuk Felci Aşısı Çeşitleri ve Özellikleri
Çocuk Felci aşısı, geçmişte ve günümüzde iki ana formda uygulanmıştır:
1. İnaktif Polio Aşısı (İPA / IPV)
-
İçerik: Öldürülmüş (inaktif hale getirilmiş) Poliovirüs içerir.
-
Uygulama Şekli: Enjeksiyon yoluyla (iğne) yapılır.
-
Koruma: Vücutta bağışıklık oluşturarak, felce neden olan virüsün sinir sistemine ulaşmasını engeller. Virüsün bağırsaklarda çoğalmasını tam olarak engelleyemese de, sinir sistemi koruması sağladığı için günümüzde en çok tercih edilen türdür.
-
Türkiye'deki Durum: Şu an Türkiye'deki ulusal aşı takviminde sadece İPA (IPV) formu, karma aşılar içinde yer almaktadır.
2. Oral Polio Aşısı (OPA / OPV)
-
İçerik: Zayıflatılmış canlı Poliovirüs içerir.
-
Uygulama Şekli: Ağızdan damla şeklinde verilir.
-
Avantaj: Bağırsakta bağışıklık oluşturduğu için, virüsün dışkı yoluyla yayılmasını ve bulaşmayı daha iyi engeller.
-
Dezavantaj: Çok nadir de olsa, zayıflatılmış virüsün mutasyona uğrayarak felce neden olma riski (Aşı Kaynaklı Polio) bulunmaktadır. Bu nedenle virüsün ortadan kalktığı çoğu ülkede rutinden çıkarılmıştır.
📅 Çocuk Felci Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Türkiye'de Çocuk Felci aşısı, Ulusal Çocukluk Çağı Aşılama Takviminde yer alan zorunlu aşılardan biridir ve İPA (IPV) formu ile, iki farklı karma aşının bileşeninde uygulanır:
| Uygulanan Aşı Formu | Uygulama Zamanı | Doz Sayısı |
| Beşli Karma Aşı İçinde (İPA) | Bebeğin 2., 4. ve 6. ayları | 3 Doz |
| Dörtlü Karma Aşı İçinde (İPA) | Çocuğun 18. ayı | 1 Doz |
| Dörtlü Karma Aşı İçinde (İPA) | Çocuğun 48. ayı (4 yaş) | 1 Doz |
Toplamda 5 doz İPA uygulaması ile çocuğun felce karşı tam ve kalıcı koruma kazanması hedeflenir.
📌 Ek Bilgi: OPA (Damla Aşı) Durumu
Türkiye, 2016 yılından itibaren rutin aşılamada sadece İPA (enjeksiyon) formunu kullanmaktadır. OPA (damla) aşısı, sadece salgın kontrolü veya özel durumlar için stratejik olarak saklanmaktadır.
Aşı, yalnızca aşılanan kişiyi felçten korumakla kalmaz, aynı zamanda küresel düzeyde Polio'nun kökünün kazınması çabalarına da büyük katkı sağlamaktadır.