Can Gübresi Nedir?
🌱 CAN Gübresi Nedir? (Kalsiyum Amonyum Nitrat)
CAN Gübresi (Calcium Ammonium Nitrate - Kalsiyum Amonyum Nitrat), tarımda en yaygın kullanılan azotlu gübrelerden biridir. Sadece yüksek oranda azot sağlamakla kalmaz, aynı zamanda içeriğindeki Kalsiyum (Ca) sayesinde toprağın pH dengesini korumaya ve bitkilerin hücresel yapısını güçlendirmeye yardımcı olur.
CAN, özellikle Türkiye ve Avrupa'da tercih edilen, bitkiler için hızlı ve kalıcı etki sağlayan dengeli bir azot kaynağı olarak bilinir.
1. 🧪 CAN Gübresinin İçeriği ve Kimyasal Yapısı
CAN gübresinin temel özelliği, azotun hem hızlı hem de yavaş etkili formlarını bir arada sunmasıdır. Tipik bir CAN gübresi, ağırlıkça %26 ila %27 oranında saf Azot (N) içerir.
| İçerik | Oran (%) | Form ve İşlevi |
| Toplam Azot (N) | %26-27 | Bitkisel gelişimin ana kaynağı. |
| Nitrat Azotu (NO₃⁻) | %13-13.5 | Suda kolay çözünür, bitki tarafından hızla ve doğrudan alınır (Anında etki). |
| Amonyum Azotu (NH₄⁺) | %13-13.5 | Toprakta tutulur, mikroorganizmalar aracılığıyla yavaşça nitrata dönüşür (Uzun süreli etki). |
| Kalsiyum Oksit (CaO) | %6-10 | Bitkinin hücre duvarlarını güçlendirir ve toprağın asitlenmesini önler. |
2. 🎯 CAN Gübresinin Temel Avantajları
CAN gübresini diğer azotlu gübrelerden (örneğin Üre veya Amonyum Sülfat) ayıran temel faydalar şunlardır:
-
Çift Etkili Azot Kaynağı: Hem hızlı etkili nitrat hem de uzun süreli etkili amonyum formlarını içerdiği için, bitkiye hızlı bir büyüme ivmesi kazandırırken, aynı zamanda sürekli beslenme sağlar.
-
pH Nötr Etki: Özellikle amonyum sülfat gibi gübreler toprağı asitleştirirken, CAN gübresi içeriğindeki Kalsiyum sayesinde toprağın pH'ını önemli ölçüde değiştirmez (nötr) veya hafif bazik etki gösterir. Bu, asitlenmeye eğilimli topraklarda veya pH hassasiyeti olan bitkilerde büyük bir avantajdır.
-
Kalsiyum Takviyesi: Bitkilere, Kalsiyum eksikliği belirtilerini (çiçek burnu çürüklüğü gibi) önlemede hayati rol oynayan ek Kalsiyum desteği sağlar. Kalsiyum, meyvelerin kalitesini ve dayanıklılığını artırır.
-
Düşük Uçuculuk Kaybı: Üre gibi gübrelerde buharlaşma (amonyak gazı olarak) yoluyla kayıp yaşanırken, CAN gübresinde bu kayıp oranı çok daha düşüktür.
3. 📅 Uygulama Zamanı ve Alanları
CAN gübresi, bitkilerin aktif büyüme dönemlerinde, yani genellikle ilkbahardan itibaren kullanılır.
-
Zamanlama: Azot ihtiyacının en yüksek olduğu sürgün geliştirme, yapraklanma ve vejetatif büyüme dönemlerinde uygulanır. Meyve ağaçlarında, sebzelerde ve tahıllarda üst gübreleme için idealdir.
-
Uygulama Yöntemi: Genellikle katı granül formda, serpme (saçma) yöntemiyle veya modern tarımda damlama sulama ile çözelti halinde (Sıvı CAN) toprağa verilir.
-
Kullanım Alanları: Tahıllar (buğday, arpa), sebzeler (domates, biber), meyve ağaçları (narenciye, zeytin), endüstriyel bitkiler (pamuk, mısır) ve çim alanlar.
⚠️ Önemli Not
CAN gübresinin Kalsiyum içeriği, toprakta Kalsiyum eksikliği bulunan ve asidikleşme riski olan topraklarda en iyi seçenektir. Ancak, pH değeri zaten yüksek (alkali) ve kireçli topraklarda, pH'ı düşürücü etkiye sahip amonyum sülfat gibi gübreler daha uygun olabilir.
Anahtar Kelimeler: CAN gübresi, Kalsiyum Amonyum Nitrat, azotlu gübreler, pH nötr gübre, tarım, üst gübreleme.