Topraksız Tarımda Yataklarda Yetiştiricilik Nasıl Yapılır?
Topraksız tarımda yataklarda yetiştiricilik, substrat kültürünün bir uygulamasıdır ve genellikle geniş, düz, sığ oluklar veya kanallar (yataklar) kullanılarak yapılır. Bu yöntem, bitkilerin köklerine damla sulama ile besin çözeltisi verilmesine ve fazla çözeltinin toplanıp yönetilmesine dayanır.
🏗️ Yataklarda Yetiştiricilik Sisteminin Kurulumu
Yataklarda yetiştiricilik sistemi, verimli besin ve su yönetimi için tasarlanmıştır:
-
Yetiştirme Yatakları (Oluklar/Kanallar):
-
Bu yataklar genellikle galvanizli çelik, plastik veya beton gibi inert ve dayanıklı malzemelerden yapılır.
-
Yataklar, besin çözeltisinin kolayca akıp toplanabilmesi için hafif bir eğimle yerleştirilmelidir (genellikle %1 ila %2).
-
-
Substrat (Yetiştirme Ortamı):
-
Yataklar, bitkilere fiziksel destek ve nem tutma kapasitesi sağlamak için substrat ile doldurulur.
-
Sıklıkla kullanılan substratlar: Perlit, ponza taşı, kaya yünü küpleri veya bunların karışımlarıdır.
-
-
Örtü (Opsiyonel):
-
Substratın üst yüzeyi, buharlaşmayı azaltmak ve alg/yabani ot gelişimini engellemek için siyah veya beyaz bir örtü (malçlama) ile kapatılabilir.
-
💧 Sulama ve Besin Yönetimi
Bu sistemde sulama, substratın nemini korumak ve besinleri sürekli sağlamak için kritiktir:
-
Damla Sulama: Besin çözeltisi, her bitkinin veya her yatağın uzunluğu boyunca uzanan damla sulama boruları (mikro-boru hatları) aracılığıyla substrat yüzeyine verilir. Damlatıcılar (emitters), çözeltinin eşit dağılımını sağlar.
-
Besin Çözeltisi: Bitkinin türüne ve gelişim aşamasına uygun pH (5.5–6.5) ve EC (elektriksel iletkenlik) değerlerine sahip çözelti kullanılır.
-
Drenaj: Verilen çözeltinin yaklaşık %20 ila %30'unun yatağın eğimli ucundan drenaj olarak akması sağlanır. Bu drenaj, kök bölgesinde tuzların birikmesini önleyerek bitki sağlığını korur. Drenaj, ya atılır (açık sistem) ya da işlenerek tekrar tanka geri gönderilir (kapalı sistem).
🌱 Yetiştiricilik Aşamaları
-
Fide Dikimi: Substrata doldurulmuş yataklara, önceden yetiştirilmiş fideler (genellikle kaya yünü küpleri içinde) uygun aralıklarla dikilir.
-
Sulama Döngüsü: Sulama, otomatik bir zamanlayıcı (timer) ile kontrol edilir. Çözelti, substratın aşırı doymasını önleyecek, ancak kurumasını engelleyecek şekilde, kısa ve sık aralıklarla verilir.
-
EC ve pH Takibi: Besin tankındaki çözelti sürekli izlenir. Ayrıca, drenaj suyundan alınan örnekler düzenli olarak analiz edilerek, kök bölgesindeki tuzluluk ve asitlik seviyeleri kontrol altında tutulur.
-
Bitki Bakımı: Geleneksel tarıma benzer şekilde budama, destekleme ve havalandırma işlemleri yapılır. Topraksız tarım olası kök hastalıklarının yayılmasını engellemek için hijyen kurallarına çok dikkat edilmelidir.
Bu yöntem, saksılarda yetiştiriciliğe göre daha homojen bir kök bölgesi sıcaklığı ve nemi sağlayarak, özellikle büyük ölçekli ve uzun dönemli sebze yetiştiriciliği için verimli bir çözüm sunar.