Meyvecilikte Dona Karşı Dumanlama Nedir, Nasıl Yapılır?
Dona karşı dumanlama, tarım ve bahçecilikte don olaylarının neden olduğu zararı önlemek için uygulanan eski ve etkili bir yöntemdir. Özellikle meyve ağaçlarının çiçeklenme veya genç meyve dönemlerinde kullanılır.
İşte dumanlamanın ne olduğu ve nasıl yapıldığına dair detaylar:
❄️ Dona Karşı Dumanlama Nedir?
Dumanlama (veya sisleme), hava sıcaklığının donma noktasına (0°C) düşeceği beklenen açık ve rüzgarsız gecelerde tarlanın veya bahçenin üzerine kalın bir duman örtüsü oluşturma tekniğidir.
1. Çalışma Prensibi (Sıcaklık İzolasyonu)
Don, genellikle yeryüzünden gece boyunca ısı kaybının (radyasyon) atmosfere kaçmasıyla oluşur.
-
Duman Örtüsü: Oluşturulan yoğun duman tabakası, yeryüzünden yayılan ısının atmosfere kaçmasını engeller ve bir yalıtım görevi görerek sera etkisi yaratır.
-
Sıcaklık Koruma: Bu örtü, yer seviyesindeki sıcaklığın kritik eşiğin (genellikle -2°C ila 0°C arası) altına inmesini engelleyerek, bitkileri donma hasarından korumak için gerekli olan birkaç derecelik farkı sağlar.
Önemli Not: Dumanlama, havayı doğrudan ısıtmaz; sadece yerin zaten sahip olduğu doğal sıcaklığın kaçmasını önler.
🛠️ Dumanlama Nasıl ve Ne Zaman Yapılır?
Dumanlamanın başarılı olması, doğru zamanda ve doğru malzemelerle yapılmasına bağlıdır.
2. Ne Zaman Yapılır? (Zamanlama)
-
Koşullar: En çok radyasyon donlarında (açık gökyüzü, rüzgarsız ve kuru hava) etkilidir. Rüzgârlı havada duman hızla dağılacağı için etkisiz kalır.
-
Başlama Zamanı: Dumanlamaya, hava sıcaklığı donma noktasına ulaşmadan hemen önce (genellikle akşam 10:00 ile gece yarısı arasında) başlanmalıdır.
-
Bitiş Zamanı: Güneşin doğuşuyla (ısı radyasyonu tekrar başladığında) sona erdirilir.
3. Hangi Malzemeler Kullanılır?
Amaç, alevli ve hızlı yanan bir ateşten kaçınmak, bunun yerine bol ve kalın duman üretecek, yavaş yanan ve toksik olmayan malzemeler kullanmaktır.
| Malzeme | Özellik |
| Yaş/Islak Saman | En yaygın kullanılan malzemedir. Saman yığınları kurulur, tutuşturulur ve üzerine su/çamur atılarak dumanlaması sağlanır. |
| Yeşil Budama Atıkları | Yeni budanmış yaş dallar ve yapraklar yavaş yanar ve yoğun duman çıkarır. |
| Ticari Duman Kovaları | Özel olarak tasarlanmış, genellikle odun talaşı ve mineraller içeren, uzun süre sabit duman üreten kovalardır. |
| Islak Yaprak/Talaş | Temiz bir yağ ile karıştırılmış ıslak talaş veya yapraklar da kullanılabilir. |
4. Uygulama Adımları
-
Duman Kaynaklarını Hazırlama: Korunacak alanın her 500–1000 metrekarelik alanına bir duman yığını gelecek şekilde yerleştirin.
-
Rüzgâr Yönü: Yığınları, dumanın tüm alanı kaplaması için rüzgârın geldiği tarafa (rüzgâr üstü) yoğunlaştırın.
-
Tutuşturma ve Kontrol: Yığınları tutuşturun ve hemen ardından üzerine yaş malzeme veya su/çamur atarak alev almasını engelleyin, sadece kor halinde tütüp yoğun duman çıkarmasını sağlayın.
-
Sıcaklık Takibi: Tüm gece boyunca alandaki sıcaklıkları termometrelerle yakından takip edin ve dumanın yoğunluğunu, sıcaklık düşüşünü engelleyecek seviyede tutun.
Dumanlama, sınırlı don olaylarında çok etkili bir ilk savunma hattı olsa da, şiddetli donlarda (hava sıcaklığının çok düşük olduğu durumlarda) tek başına yeterli olmayabilir.