Ayvalarda Demir Eksikliği Nedir, Nasıl Anlaşılır?
Ayva yetiştiriciliğinde mikro besin eksiklikleri, ağacın sağlığı, verimi ve meyve kalitesi üzerinde doğrudan etkilidir. Demir (Fe) eksikliği, özellikle yapraklarda sararma, sürgün gelişiminde yavaşlama ve fotosentez bozukluğu ile kendini gösterir. Demir, bitkilerde klorofil oluşumu ve birçok enzim aktivitesi için kritik bir mikro elementtir.
1. Demir Eksikliğinin Nedenleri
Ayvalarda demir eksikliğinin başlıca nedenleri şunlardır:
-
Toprakta demir yetersizliği: Kireçli ve alkali topraklarda Fe eksikliği sık görülür.
-
Toprak pH’sının yüksek olması: Alkali topraklarda demir alımı zorlaşır.
-
Fazla fosfor ve kalsiyum uygulaması: Bu elementler demir alımını baskılar.
-
Toprak su dengesizliği: Su basması veya drenaj sorunu demir eksikliğini artırabilir.
2. Ayvalarda Demir Eksikliği Belirtileri
Demir eksikliği genellikle yapraklar ve yeni sürgünler üzerinde kendini gösterir:
Yapraklarda
-
Yeni yapraklarda soluk sarı veya açık yeşil renk görülür (interveinal kloroz).
-
Yaprak damarları yeşil kalırken, aradaki doku sararır.
-
İleri seviyede yaprak uçları kahverengileşebilir.
Sürgünlerde
-
Yeni sürgünler kısa ve zayıf gelişir.
-
Büyüme geriler, ağaç cılız ve zayıf görünür.
Genel Bitki Görünümü
-
Fotosentez azalır, bitki stres koşullarına karşı hassaslaşır.
-
Verim düşer, meyve kalitesi olumsuz etkilenir.
🔹 Not: Demir eksikliği genellikle yeni yapraklarda başlar; eski yapraklar ilk etapta etkilenmez.
3. Demir Eksikliğinin Tespiti
-
Görsel Gözlem: Yapraklarda interveinal kloroz ve sararma ile anlaşılabilir.
-
Toprak ve yaprak analizi: Topraktaki demir seviyesi ve yaprak dokusundaki Fe oranı ölçülerek kesin teşhis yapılabilir.
4. Demir Eksikliği Çözüm Yöntemleri
Gübreleme
-
Eksiklik varsa demir sülfat (FeSO₄) veya şelatlı demir (Fe-EDDHA, Fe-DTPA) kullanılabilir.
-
Foliar (yaprak) uygulama hızlı etki sağlar.
-
Toprağa uygulama miktarı, ağacın yaşına ve toprak analizine göre ayarlanmalıdır.
Toprak Düzenleme
-
Toprak pH’sını 6-6,5 aralığında tutmak, demir alımını kolaylaştırır.
-
Organik madde miktarını artırmak faydalıdır.
Dengeli Besleme
-
Fosfor ve kireç uygulamalarına dikkat edilmelidir; aşırı uygulama demir alımını engelleyebilir.
-
Azot, fosfor ve potasyum dengesi korunmalıdır.
5. Önleyici Tedbirler
-
Düzenli toprak ve yaprak analizi yaptırmak.
-
Demir eksikliği görülen alanlarda foliar veya toprak gübrelemesi yapmak.
-
Toprak pH’sını ve organik maddeyi kontrol altında tutmak.
Sonuç
Ayvalarda demir eksikliği, özellikle yeni yapraklarda interveinal kloroz ve soluk sararma ile kendini gösterir. Erken teşhis ve uygun gübreleme ile hızla giderilebilir. Demir seviyesi optimumda tutulduğunda bitkinin sağlığı, sürgün gelişimi ve meyve verimi artar.