Elma Çeşitlerinde Dölleyici Çeşitler Nelerdir?
Elma ağaçlarının çoğu kendine kısırdır, yani kendi çiçek tozuyla (polen) etkili bir şekilde meyve tutamaz. Bu nedenle, başarılı bir ticari üretim için bahçede mutlaka başka bir elma çeşidine ait, uygun dölleyici ağaçların bulunması gerekir.
İdeal bir dölleyici çeşidin seçimi, alttaki faktörlere bağlıdır:
-
Dölleyici Olma Yeteneği: Polenlerinin canlı ve yüksek kalitede olması.
-
Uyum (Kompatibilite): Ana çeşitle genetik olarak uyumlu olması.
-
Çiçeklenme Zamanı: Ana çeşitle aynı zamanda veya birkaç gün çakışacak şekilde çiçek açması. (Çiçeklenme dönemleri I, II, III, IV, V olarak gruplandırılır.)
-
Triploid Çeşitler: Bazı çeşitler (Örn: Jonagold, Boskoop) triploid yapıda olduğu için dölleyici olarak kullanılamazlar. Bu çeşitlerin dölleyicisi için iki farklı diploid çeşide ihtiyaç duyulur.
Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen bazı popüler elma çeşitleri ve bu çeşitler için uygun dölleyici (tozlayıcı) çeşitler yer almaktadır:
Popüler Elma Çeşitlerinde Dölleyici Çeşitler Tablosu
| Ana Elma Çeşidi | Çiçeklenme Zamanı Grubu | Başlıca Uygun Dölleyici Çeşitler | Önemli Notlar |
| Granny Smith | Orta (Grup III) | Golden Delicious, Gala, Fuji, Red Delicious, Braeburn | Granny Smith geç çiçeklenmeye yatkın bir çeşittir. |
| Golden Delicious | Orta (Grup III) | Gala, Fuji, Red Delicious, Granny Smith, Starking, Braeburn | Çok iyi bir dölleyicidir, birçok çeşidi dölleyebilir. |
| Fuji | Orta-Geç (Grup IV) | Gala, Golden Delicious, Red Delicious, Granny Smith | Geç çiçeklenen çeşitlerle uyumludur. |
| Gala (Royal Gala, Mondial vb.) | Orta-Erken (Grup II) | Golden Delicious, Fuji, Red Delicious, Jonagored | Erken çiçeklenmeye başlar. |
| Red Delicious (Starking) | Orta (Grup III) | Golden Delicious, Gala, Granny Smith, Fuji | |
| Jonagold | Orta-Geç (Grup III-IV) | Golden Delicious, Gala, Elstar | Triploid bir çeşittir. Kendini ve başka bir çeşidi dölleyemez. Döllenmesi için başka iki diploid çeşide ihtiyaç duyar. |
| Pink Lady (Cripps Pink) | Çok Geç (Grup V) | Granny Smith, Golden Delicious, Fuji | En geç çiçeklenen çeşitlerdendir, bu yüzden kendine yakın geç açan çeşitler seçilmelidir. |
| Amasya (Starkrimson) | Orta (Grup III) | Golden Delicious, Gala |
🐝 Döllemeyi Artırmanın Yolları
Dölleyici çeşidi doğru seçmek yetmez, polen transferini sağlamak da önemlidir:
-
Arı Kullanımı: Elma çiçeklerinin döllemesi büyük ölçüde bal arıları ve diğer böcekler aracılığıyla gerçekleşir. Ticari bahçelerde, çiçeklenme döneminde dekara (1000 m²) en az 1-2 kovan arı yerleştirilmelidir.
-
Dölleyici Oranı: Bahçedeki dölleyici çeşide ait ağaçların oranı, ana çeşide oranla en az %10-%15 olmalıdır (her 3-4 sırada bir dölleyici sıra).
-
Dölleyici Konumu: Dölleyici ağaçlar, polen transferinin kolay olması için bahçe içinde rüzgar yönüne dik veya düzenli aralıklarla (genellikle 1. sıra ana çeşit, 2. sıra dölleyici, 3. sıra ana çeşit gibi) serpiştirilmelidir.
-
Yeterli Polen: Dölleyici çeşidin çiçeklenme süresi boyunca, arıların poleni kolayca alabileceği yeterli miktarda sağlıklı çiçeğe sahip olması gerekir.
